Qytetarët gëzojnë të drejtën që të shprehen lirshëm, pavarësisht profesionit apo angazhimit në përditshmëri. Po ashtu, pavarësisht bindjeve të caktuara sociale e politike. Ushtrimi i një të drejte të tillë i jep jetë demokracisë.

Në një anketë të realizuar nga Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK) me grupmoshat 16 – 74 vjeç lidhur me Përdorimin e Teknologjisë Informative dhe Komunikimit (TIK) për vitin 2017, ku shihet se shumica prej të 61.3% e ekonomive familjare në Kosovë kanë pasur qasje në kompjuterë, përderisa 38.7% e tyre janë deklaruar se nuk kanë pasur asnjë lloj pajisje kompjuterike ( si: desktop, laptop, netbook, tablet), duke përjashtuar edhe telefonat e mençur. Ndërsa qasjet në internet në shtëpi nga çfardo lloj pajisjeje kanë pasur 88.8% të ekonomive familjare. Kurse përdorimi i kompjuterit dhe internetit nga individët rezulton të jetë 38.7% , ndërsa përdorimi i internetit 82.9%.

Një pjesë e madhe e qytetarëve të Kosovës, tashmë të mpirë nga aktualiteti, nuk kanë ndonjë ndjesi të caktuar kur përdoren terme si “liria e shtypit” apo “liria e shprehjes”.

Se arsimimi është për të gjithë dëshmon edhe Krenare Uka, 16-vjeçare nga Prishtina, e cila është e shurdhër.

Klasën e parë deri në të nëntën i ka përfunduar në shkollën “Elena Gjika”. Në gjeneratën e saj kishin qenë shtatë të shurdhër, përfshirë motrën e saj. Momentalisht vijon mësimet në shkollën teknike “28 nëntori” në Prishtinë, drejtimi postë dhe telekom.

Shumë gjëra elementare nuk janë të rregulluara. Ka mungesë të madhe të batanijeve dhe të çarqafëve. Në rast vdekjeje nuk kanë se me çfarë t’i mbulojnë kufomat. Banjot nuk janë shumë funksionale, ka mungesë të letrave higjienike dhe dezinfektuesve të ndryshëm.

ASK-ja ka ardhur në përfundim që gjinia femërore është në numër më të madh të papunësimit. Sipas tremujorit të parë të AFP-së 2019, në Kosovë ka pasur 125.717 persona të moshës 15- 64 vjeç që ishin të papunë, 88.915 nga të cilët ishin meshkuj dhe 36.802 femra. Shkalla e papunësisë ishte 26.9 %, më e lartë ishte te femrat me 31.6%, se sa te meshkujt me 25.4 %.

Në fshatrat e Republikës së Kosovës ka mungesë të madhe të bibliotekave. Komuna e Lipjanit ka gjithsej 72 fshatra dhe vetëm në Shalë, Magurë, Gadime dhe Ribar të Madh ka bibliotekë. Këto biblioteka janë pjesë e shkollave të mesme të ulëta dhe kanë mungesë të madhe të literaturës.

Të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor dikur ishin pjesë e regjimeve komuniste, të ish-Jugosllavisë dhe të Shqipërisë, respektivisht. Të gjitha janë ende në tranzicion, të detyruara t’i përmbushin kriteret që i shtron Bashkimi Evropian (BE). Matanë rangimeve dhe ligjeve, mund të shihen praktika të ndryshme të përdorimit të lirisë së shprehjes, e të cilat, më e pakta, mund të cilësohen si problematike.

Më 30 shtator të vitit 2005, karikaturisti danez Kurt Westergaard, i cili punonte për gazetën “Demokraten”, e karikaturoi fytyrën e profetit Muhammed. Kjo bëri që të shpërthente një reagim i madh publik, me protesta të dhunshme dhe kërcënime serioze ndaj karikaturistit dhe kësaj gazete. Kurt Westergaard edhe pas 14 vjetëve mbetet nën mbrojtjen e policisë.

Njëri nga banorët e këtij fshatit, Ekrem Suma, ka përshkruar se, teksa po ecte rrugës drejt qytetit, kishte dëgjuar ulërimat e fëmijëve dhe kur kishte arritur te vendi ku kishin qenë ata, ishte ndeshur me pamjen e tmerrshme teksa ujku po e tërhiqte zvarrë djaloshin pesëvjeçar. Me intervenimin e tij të shpejt kishte arritur ta largonte djalin të gjallë nga ujku, por me lëndime të rënda trupore dhe e kishte njoftuar menjëherë ndihmën e shpejtë.

Plani Strategjik i Arsimit në Kosovë (PSAK) 2011-2016, është zhvilluar si një plan gjashtëvjeçar që e lidh mësimin gjatë gjithë jetës me gjithëpërfshirjen në arsim dhe bazohet në një model të të nxënit që u drejtohet të gjithë nxënësve, duke u ofruar mundësi të barabarta dhe arsimim cilësor. Ky plan është hartuar edhe për periudhën 2017-2021.

Në shoqërinë kosovare ende mbretëron mentaliteti jo i favorshëm ndaj mbajtjes së një kafshe shtëpiake brenda ambienteve ku jetojnë. Disa persona fatkeqësisht hasin në vështirësi, jo nga pamundësia për t’u kujdesur për ta, por nga mosambientimi i rrethit familjar me kafshët. Mirëpo bindja dhe eksperienca është ajo që e vërteton jetesën me një kafshë brenda një ambienti familjar.