Pasuritë e trashëgimisë kulturore të Kosovës janë të pranishme dhe të bollshme në të gjitha kategoritë e saj, siç janë trashëgimia arkitekurore, trashëgimia arkeologjike dhe trashëgimia shpirtërore. Kosova është e pasur me trashëgimi kulturore jomateriale ose shpirtërore aq sa edhe me trashëgimi të paluajtshme ose arkitekturore e arkeologjike. Në këtë kategori të trashëgimisë kulturore hyjnë traditat, ritet, zakonet, vallet e çdo gjë që populli i Kosovës ende e ruan me fanatizëm. Të gjitha këto kategori janë njësoj të rëndësishme, të ndjeshme dhe në rrezik të dëmtimit e të zhdukjes

Prindi i një djaloshi që ka të meta në të folur ka gati një vit që e sjell atë e sjellë për tretman në qendrën e specializuar “Detyrë Shtëpie” në Vushtrri. Këtë hap e kishte ndërmarrë edhe për shkak të vërejteve nga të afërmit se djali i tij e ka probleme në të shprehur.

Për dallim nga e kaluara kur familjet shqiptare në Kosovë ishin shumëanëtarëshe dhe tradicionalisht me një numër më të madh fëmijësh, të rinjtë e sotëm kryesisht duan të kenë dy fëmijë. Kështu kanë deklaruar shumica e të rinjve pjesëmarrës në një anketë jopretencioze me 150 të rinj kosovarë, të realizuar nga KosovaLive.

Sipas sociologut nga Fondacion Kosovar për Shoqëri Civile (Kosovo Civil Society Foundation – KCSF), Gani Lluga, vullnetarizmi në Kosovë konceptohet si bamirësi në diçka materiale si ndihma në të holla, ushqim ose veshmbathje, nuk konceptohet si ndonjë aktivitet shoqëror.

Dy vajza kosovare, rreth moshës 10 dhe 12 vjeçare, gati çdo ditë dalin në Lagjen “Ulpiana” të Prishtinës me qëllim që të mbledhin para për ushqim ose veshmbathje. Janë motra dhe shkojnë në shkollë, por pas shkollës, pjesën tjetër të ditës e kalojnë duke kërkuar lëmoshë. Refuzojnë t’i tregojnë emrat, por nga rrëfimit e tyre të shkurtëra, lehtë mund të konkludohet se prindërit e tyre nuk punojnë.

Tre fëmijë, të moshës 12 deri 14 vjeçare, Dea Reçica, Liburna Mehmeti dhe Robert Pira, vitin e kaluar krijuan aplikacionin ku përfshihen mbi 40 objekte të trashëgimisë kulturore në Prishtinë. Aplikacioni, i pari i këtij lloji në Kosovë, përmban edhe informatat më të rëndësishme për objektet historike dhe kulturore në komunën e Prishtinës, përfshirë edhe disa foto të tyre.

Pas vrasjes së Diana Kastratit nga bashkëshorti i saj në vitin 2011, si reagim ndaj mosfunksionimit të drejtësisë në Kosovë, për çka dëshmon edhe fakti se i akuzuari kryesor për vrasjen akoma është i lirë, u themelua “Haveit”, një grup i artisteve feministe që, përmes perfomancave, trajtojnë dukuritë në shoqërinë tonë, me theks edhe në shkeljen e të drejtave të grave.

Gati gjysma e të anketuarve (43.1%) shprehen skeptikë për mundësinë e punësimit pas studimeve, prandaj numri më i madh i tyre (75.2%) po t’u jepej mundësia thonë se do të studionin në një institucion arsimor publik në vendet e rajonit.

Pagesa më të ulëta se burrat për punën e njëjtë sidomos, në sektorin privat si për shembull, por edhe punë pa kontratë dhe mungesa e pushimeve të rregullta që u takojnë, janë vetë disa nga gjërat me të cilat gratë e punësuara në Kosovë ballafaqohen çdo ditë.

Erela Muhaxheri nga Peja, e diplomuar në Fakultetin e Kimisë Inxhinierike, kishte zgjedhur këtë drejtim me shpresë se do ta kishte më të lehtë punësimin.

“Nuk e kam parë asnjë konkurs e as nuk jam njoftuar nga të tjerët për ndonjë. I kam dërguar dokumentet e mia në shumë kompani private edhe pse nuk ka pasur konkurse, por gjithmonë e marr përgjigjen e njëjtë ‘Do të të telefonojmë’…”, shprehet ajo.

Valon Nushi, koordinatori i Platformës për Fuqizimin e të Rinjve, i angazhuar qe tri vite në “UNICEF”, tregon për platformën “Kosovo Volunteers”, një platformë elektronike e cila ka për qëllim bashkimin e organizatave dhe vullnetarëve.